In de Transvaalbuurt in Haarlem ben ik mede-initiatiefnemer van Transvaal Deelt. Wat ik samen met buurtbewoners in de wijk startte als een initiatief om samen (bak)fietsen delen, is voor mij ook een praktijkonderzoek: Hoe bouw je een initiatief op vanuit ‘zachte’ kracht, – met vertrouwen als basis?
We zijn gestart met deelbakfietsen omdat ze een goede aanvulling op vervanging van automobiliteit vormen, en daardoor ruimte vrijmaken op straat. Omdat in de wijk weinig stallingsruimte is voor fietsen, delen we naast bakfietsen ook andere bijzondere fietsen die door de groep deelnemers flexibel worden gebruikt.
Een gedeelde fiets is in dit buurtinitiatief niet alleen vervoer, maar ook een aanleiding voor contact, wederkerigheid en samen verantwoordelijkheid dragen voor de buurt en leefomgeving.
Waar veel projecten alles vooraf dichtregelen, kon ons buurtinitiatief vrij beginnen bij de mensen en relaties. We organiseren in aanvang aan de hand van lichte afspraken die, waar nodig, uitgroeien tot strictere regels. We maken de inzet van de deelnemers bewust zichtbaar in het initiatief, en praten open over de zaken die we binnen de groep van elkaar verwachten. We omarmen fouten die we in het proces maken omdat die ons als groep helpen snel te leren en ontwikkelen.
Vertrouwen in elkaar hebben is hier het principiële vertrekpunt voor het als commons organiseren van buurtvoorzieningen, en fietsen delen is de eerste voorziening die realiteit werd. Als dit delen van mobiliteit in onderling vertrouwen werkt, ontstaat vanzelf een logische verlenging: naar bijvoorbeeld gereedschap delen, of andere buurtvoorzieningen. Niet omdat delen een doel op zich is, maar omdat het de onderlinge verbondenheid heeft versterkt.
Deelmobiliteit, wonen of energie als commons?
Werk je aan een coöperatief initiatief en wil je de gemeenschapskracht van je groep vanaf het begin goed integreren?
Ik denk graag met jouw initiatief mee over hoe je het sociale fundament net zo zorgvuldig ontwerpt als het financiële of logistieke model.
Als mede-initiatiefnemer organiseer ik mee én kijk ik onderzoekend naar hoe factoren als vertrouwen en eigenaarschap over gedeelde voorzieningen helpen om een buurt te laten bloeien. En hoe ‘licht’ de structuur kan zijn zonder dat er stagnatie in de ontwikkeling van een initiatief optreedt. Deze lessen neem ik mee in mijn bredere werk rond bewonersinitiatieven en coöperatieve vormen van organiseren.